Een verslag van een stage

Eind augustus 2003 ben ik voor mijn stage vanuit de opleiding Pedagogische Wetenschappen (aan de Universiteit van Amsterdam) voor tien maanden naar Curaçao gegaan. Hieronder volgt een kort verslag.

De Stage
De organisatie waar ik stage voor gelopen heb heet Stichting Chris. Dit is een christelijke organisatie die zich ten doel stelt kinderen en jongeren tot en met 18 jaar, die op een of andere wijze in hun ontwikkeling belemmerd of bedreigd worden, te helpen. Dit doet zij onder andere door gebruik te maken van een telefonische hulplijn waar kinderen en tieners met al hun vragen en problemen naar toe kunnen bellen. Daarnaast biedt Chris ook persoonlijke hulp (middels getrainde vrijwilligers), professionele hulp en houdt zij zich bezig met preventie.

Stichting Chris kent zijn ontstaansgeschiedenis in Nederland. In mei 1990 werd de telefonische hulplijn van Chris daar voor het eerst in gebruik genomen. Echter vanwege de vele verzoeken, heeft Chris besloten zich vanaf september 2003 ook op Curaçao te vestigen. Ik heb geholpen bij het opzetten van Chris op Curaçao.

Mijn werkzaamheden bij Chris Curaçao bestonden o.a. uit het leggen van contacten met verschillende andere hulpverleningsorganisaties op het eiland, het promoten van het werk (d.m.v. het geven van presentaties) in o.a. kerken, gemeenten en op scholen, het werven en selecteren van de vrijwilligers, het trainen van de vrijwilligers, het organiseren en leiden van vergaderingen voor de vrijwilligers, het onderhouden van het contact met de vrijwilligers, het coördineren van de telefonische hulplijn en de hulpvragen die hier binnen kwamen, het doen van eerstelijnsdiagnostiek en het geven van voorlichting (onder andere via de radio middels ons eigen radioprogramma).

Beleving Stage
Ik heb ontzettend veel mogen leren tijdens mijn stageperiode bij Chris Curaçao. Op de werkplek heb ik heb me verschillende vaardigheden eigen mogen maken. Dit betreffen onder andere vaardigheden m.b.t. het verzamelen van informatie, het overdragen van informatie, het voeren van gesprekken, het samenwerken met collegae, het mondeling en schriftelijk rapporteren en het schrijven van beleid. Maar ook vaardigheden m.b.t. organiseren, coördineren, aansturen en motiveren en vaardigheden m.b.t. het analyseren van problemen en het beoordelen en selecteren van strategieën voor oplossingen hiervoor.

Naast het aanleren van bepaalde vaardigheden heb ik ook op persoonlijk vlak
veel mogen leren. Allereerst natuurlijk om te gaan met en te werken (en leven) in een andere cultuur (zie hiervoor verder ook het kopje ‘De Cultuur’). Maar daarnaast ook om flexibel te zijn, grote verantwoordelijkheid te dragen, afstand te nemen van de problemen waar je mee te maken krijgt, dingen los te laten en het werk over te dragen.
Over het algemeen kan ik zeggen dat ik geleerd heb om mijn kwaliteiten te evalueren, deze in te zetten in de praktijk en deze waar nodig te verbeteren.
Het Onderzoek
Naast mijn stage heb ik tevens gegevens t.b.v. mijn afstudeeronderzoek over opvoedingsondersteuning verzameld. Ik werkte hiervoor samen met de ‘Departamentu Salu Hubenil’, afgekort de DSH, op Curaçao.*
In samenwerking met mijn begeleider aan de UVA en de orthopedagoge en twee andere medewerkers van de DSH heb ik een vragenlijst opgesteld voor ouders van kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar, over de behoefte aan opvoedingsondersteuning die zij zouden hebben. Deze vragenlijst hebben we bij honderdvijftig ouders, verdeeld over zeven consultatiebureaus op Curaçao, afgenomen. De gegevens zijn ondertussen in de computer ingevoerd en de komende vier maanden zal ik me bezig gaan houden met het analyseren van deze gegevens. En zal ik de uitkomsten vast gaan leggen in mijn scriptie.

* In het Nederlands vertaald ‘Afdeling Gezondheid Jeugd’ (Jeugdgezondheidszorg).

Beleving Onderzoek
Ik vond het erg leerzaam om mee te mogen kijken in, en deel te mogen nemen aan een vrij grote en goed functionerende instelling als de DSH. In tegenstelling tot Stichting Chris, is de DSH geen particuliere instelling maar een overheidsinstelling. Deze verschillen, in grote en opzet, tussen Stichting Chris en de DSH zorgden voor een aangename (werk)afwisseling.

De interviewafname bij de verschillende soorten ouders vond ik erg interessant. Het gaf me de mogelijkheid om mee te kijken in de opvoedingssituaties van de Curaçaose ouders. Opvallend vond ik de openheid van de Curaçaose ouders en hun bereidheid om mee te werken aan het onderzoek.

Het Wonen
Ik woonde samen met 5 andere meiden van mijn leeftijd in een aangebouwd gedeelte van een landhuis. Ik had hier mijn eigen kamer, eigen douche en toilet en we hadden een gezamenlijke woonkamer en keuken. Het landhuis is, samen met het kantoor van Chris en kinderhuis Hebron, gelegen op een berg (omringd door een prachtige natuur) op de weg naar Bullenbaai in het zuidwesten van Curaçao.

Het wonen op een terrein waar ook achttien kinderen uit het kinderhuis wonen was niet alleen gezellig, maar gaf me ook een unieke mogelijkheid om te leren van ‘kinderhuiskinderen’ en de problematieken die zij hebben. Veel problematieken waar ik over geleerd had, zag ik hier in de praktijk.

Overigens ben ik nog een maand langer op Curaçao gebleven, om in het kinderhuis bij te springen, wegens het tijdelijke personeelstekort dat zij in de vakantieperiode ondervonden. Dit is een bijzonder mooie en leerzame ervaring geweest en heeft mijn verblijf op Curaçao helemaal compleet gemaakt.

De Cultuur
De eerste twee maanden van mijn verblijf op Curaçao heb ik me erg in de cultuur verdiept. Door te praten met de lokale bevolking en door veel documenten, verslagen en boeken over het eiland Curaçao en de Curaçaose cultuur te lezen. Tevens heb ik me de taal (het Papiamento) eigen gemaakt. Hier heb ik mijn hele stageperiode profijt van gehad: doordat ik geïnteresseerd was in hun cultuur heb ik veel kunnen bereiken in samenwerkingsverbanden en veel vrienden gemaakt.

Persoonlijk heb ik natuurlijk ook veel geleerd op dit gebied. Door je te verdiepen in een andere cultuur krijg je meer inzicht en begrip voor andere denkwijzen, gewoonten e.d., maar ook meer inzicht in je eigen denkwijzen en gewoonten. Je leert bepaalde Nederlandse eigenschappen te bekijken, te relativeren en daar nodig te veranderen en je maakt je
bepaalde Curaçaose eigenschappen eigen. Kortom, je leert werkelijk perspectief te verbreden.

Cultuurverschillen (tussen Nederland en Curaçao) zijn onder andere merkbaar in de manier van communiceren, de gastvrijheid, de opvoeding en het belang van het gezin. Hieronder volgen een aantal voorbeelden:
- De manier van communiceren: Curaçaoënaars zullen de dingen over het algemeen niet zo direct zeggen, meer beleefd. Als ze het niet met je eens zijn, zullen ze dat eerder laten merken aan hun houding.
- De gastvrijheid: de Curaçaoënaar is erg gastvrij voor zijn gasten. Als je op Curaçao bijvoorbeeld onder het eten binnenkomt eet je automatisch mee.
- De opvoeding: op Curaçao worden kinderen meer als kleine volwassen behandelt, ook wordt er meer gebruik gemaakt van fysieke straffen.
- Het belang van het gezin: op vrije dagen en feestdagen wordt er vaak met het hele gezin iets ondernomen (een dag aan het strand, of een barbecue bijvoorbeeld) en je ziet vaak dat verschillende generaties in een huis wonen (bijvoorbeeld een oma met haar dochters en hun kinderen weer).
(Het een en ander is wat generaliserend geschreven, en lang niet alomvattend, maar het gaat om een indruk).

Marieke Zeeman